احساسات و هیجانات بخش مهمی از زندگی و رفتارهای ما را تشکیل می دهند. احساس و هیجان رابطه تنگاتنگی با هم داشته و گاهی معادل همدیگر به کار می روند. بروز هیجانات و احساسات بر حسب سن، به دو دسته هیجان های اولیه و هیجان های ثانویه تقسیم می شوند. هیجان های اولیه ، هیجان هایی هستند که در بدو تولد و در 2 سال اول زندگی ظاهر می شوند. مانند هیجان های شادی، غم، عصبانیت و ترس با افزایش سن کودک هیجانات و احساسات رشد یافته و هیجانات ثانویه در کودک ظاهر می شود.
کودک در اواخر سال دوم زندگی شروع به نشان دادن هیجانات ثانویه می کند. مانند خجالت، حسادت و غرور، به این گونه احساسات، هیجانات خودآگاهی نیز می گویند. دلیل این نامگذاری احساس خوشایند و ناخوشایندی است که به دنبال چنین احساسی نسبت به خود پیدا می کنیم.

به طور کلی، با توجه به اهمیت و قدرت هیجانات و احساسات، نحوه کنار آمدن با شیوه های کنترل و مدیریت احساسات و هیجانات از اهمیت خاصی برخوردار است. به طوری که امروزه اصطلاح هوش هیجانی در کنار استعداد تحصیلی و هوش مطرح می شود.
هوش هیجانی توانایی است که به ما کمک می کند تا بتوانیم انگیزه های خود را حفظ کرده و در مقابل ناملایمات پایداری کنیم و تکانش ها و حالات هیجانی شدید خود را کنترل و تنظیم کنیم و به موقعیت ها و ناملایمات پاسخ منطقی بدهیم.
برای چنین کاری ابتدا باید احساسات خود را به خوبی شناخته ، به احساسات و حالات هیجانی خوب ، برچسب مناسب بزنیم. مثلاً من در حال حاضر عصبانی هستم. در مرحله بعدی احساسات و هیجانات خود را تنظیم یا کنترل کنیم. یعنی سعی در حفظ آرامش خود کنیم.

برای کاهش هیجان می توان از روش های مانند پرت کردن حواس، تنفس عمیق، درد دل کردن، صحبت کردن با یک دوست یا انجام کاری که احساس خوبی به ما می دهد؛ پیاده روی ، ورزش کردن و ... هم زمان با شناخت و کنترل احساسات و هیجانات دیگران نیز مهم است.

آخرین مرحله از هوش هیجانی ، حفظ ارتباط ها و روابط بین فردی است. در این مرحله به دنبال مهارت شناخت و کنترل عواطف در خود و دیگران بهترین پاسخ به موقعیت داده می شود. مهارت مقابله با استرس ، به نحوه کنار آمدن و سر و کار داشتن با استرس های روزانه می پردازد.

استرس به هر موقعیت و شرایطی اطلاق می شود که تعادل و سازگاری ما را به هم می زند. پس نحوه کنار آمدن یا مقابله با استرس ها، بسیار مهم و ضروری است.

منظور از مقابله یا کنار آمدن با یک استرس ، کوشش ها و تلاش هایی است که ما برای از میان بردن، برطرف کردن یا به حد اقل رساندنو یا تحمل آن انجام می دهیم. برای مقابله با استرس از دو شیوه مقابله مسأله مدار و مقابله هیجان مدار استفاده می شود.
شیوه مقابله مسأله مدار به تلاش هایی گفته می شود که به منظور از میان بردن استرس انجام می گیرد. مثل مشورت کردن ، مشاوره کردن، فکر کردن، تصمیم گیری، حل مسأله و برنامه ریزی کردن، جمع آوری اطلاعات، مطالعه کردن شامل شیوه های مسأله مدار است.

در شیوه هیجان مدار کار خاصی انجام نمی دهیم، بلکه سعی می کنیم خود را آرام کنیم یا ناراحتی خود را کاهش دهیم زیرا در مواجهه با استرس ابندا سازگاری و آرامش ما به هم می خورد. شیوه های هیجان مدار عبات است از دعا نیایش، تخلیه و ابراز احساسات، مانند گریه کردن، بی قراری کردن، ابراز خشم ه طور صحیح، گفتگوی درونی مانند دلداری دادن به خود، مثبت اندیشی، توکل کردن به خدا، صبر کردن، درد دل کردن با دوستان و آشنایان و ...

این شیوه به دلیل این که آر امش را به ما باز می گرداند، بسیار مهم و ضروری است و از انجام مقابله های ناسالم و خطرناک و راه حل های عجولانه و تکانشی جلوگیری می کند. یکی دیگر از مقابله های هیجان مدار که خود شیوه ای از مقابله به حساب می آید، مقابله های معنوی و مذهبی است.

بیست و شش  مهارت مقابله با استرس

برای مقابله با استرس ها يا فشارهای روانی، راهکارهای مختلفی وجود دارد که شيوه مديريت صحيح، آنها را به ما می آموزد. با رعايت و بکارگيری اين روشها، می توانيم علاوه بر حل يا کم کردن مشکلات به آرامش پايدارتری دست يابيم و استرس خود را کنترل کنیم:

1- به خداوند توکل کنيم.

توکل به خدا یکی از راههای کاهش استرس است.وقتی انسان ياد خدا را در دل خود زنده نگهدارد و ارتباط روحی و معنوی بين خود و خدا برقرار کند، به آرامش عميق، همراه با خشنودی می رسد و با توکل به خدا از هرگونه استرس و اضطراب و فشار روانی رها می شود.

قرآن کريم در سوره رعد آيه 29 می فرمايد: کسانی که ايمان آوردند قلبهايشان با ياد خدا آرام می گيرد، آگاه باشند تنها با ياد خدا قلبها آرامش می يابد.

2- عوامل استرس زا را  کم کنيم.

عوامل بی شماری ممکن است باعث استرس ما شوند. که بايد این عوامل استرس زا را شناخته و سعی کنيم از زندگی خود حذف کنيم. برای مثال، اگر شلوغی موجب ناراحتی ما می شود، زمانی را برای خريد انتخاب کنيم که خلوت باشد.

عقیده صحیح در مورد معاد آن است که هم روحانی و هم جسمانی است . در این میان نظرات دیگری نیز وجود دارد . هم چنین در کیفیت معاد جسمانی...

عقیده صحیح در مورد معاد آن است که هم روحانی و هم جسمانی است . در این میان نظرات دیگری نیز وجود دارد . هم چنین در کیفیت معاد جسمانی نیز اختلاف نظر وجود دارد.
مرحوم علامه مجلسى مى‏گوید: معاد جسمانى از امورى است که همه صاحبان ادیان در آن اتفاق نظر دارند و از ضروریات دین محسوب مى‏شود و منکران آن از زمره مسلمین خارجند، آیات کریمه قرآن در این زمینه صراحت دارد و قابل تأویل نیست و اخبار در این زمینه متواتر است و قابل انکار نمى‏باشد.1
اینان مى‏گویند: درست است که کانون پاداش و کیفر و لذّت و ألم، روح است، ولى ما می دانیم که روح، بسیارى از لذّت‏ها و آلام را از طریق چسم دریافت مى‏کند. بنابراین، باید معاد جسمانى باشد همان طور که ظاهر آیات و روایات بر همین امر دلالت دارد آیاتى از قبیل:
1-«أَیَحْسَبُ الْإِنسَانُ أَلَّن نَجْمَعَ عِظَامَهُ بَلَى قَادِرِینَ عَلَى أَن نُّسَوِّیَ بَنَانَهُ»؛ آیا انسان مى‏پندارد که استخوان‏هاى او را جمع نخواهیم کرد، آرى قادریم که حتى خطوط سر انگشتان او را موزون و مرتب کنیم.
2- بگو همان کسى آن را زنده مى‏کند که نخستین بار آفرید و او به هر مخلوقى آگاه است».
3- خداوند کسانى که در قبرها هستند را زنده مى‏کند.4
4- در صور دمیده مى‏شود پس همه از قبرها به سوى پروردگارش شتابان مى‏روند.

مراد از جسمانى بودن معاد:
بعضى‏ها جسمانى بودن معاد را به معناى این مى‏دانند که جسم انسان با همین خصوصیات مادى که براى این دنیا خلق شده و پیوسته در تحول است در آخرت هم با همین خصوصیات زنده خواهد شد. بدن اخروى عین بدن دنیوى است.
اما جسمانى بودن به این معنا که قابلیت براى بقا و جاودانگى ندارد بدون شک هیچ یک از معتقدان به معاد جسمانى ملتزم نمى‏شوند، جسمى که در دنیا بود با همان وضعیت بر نمى‏گردد، بلکه منظور بازگشت آن به گونه دیگر خواهد بود به طورى که از جهت شباهت عین جسد اول باشد و از جهتى مثل آن است. به طورى که هر کس این قالب را ببیند بگوید این، فلانى است، آن فلان شخص دیگر است. به تعبیر دیگر مادى بودن در قیامت و آخرت مادیتى خواهد بود که با قوانین مربوط به آن جا سازگار باشد به نحوى که قابلیت جاودانگى داشته باشد و فضولات نداشته باشد و موجب خستگى و ملالت نباشد.
آیا انسان مى‏پندارد که استخوان‏هاى او را جمع نخواهیم کرد، آرى قادریم که حتى خطوط سر انگشتان او را موزون و مرتب کنیم».(قیامة آیه 3 و 4)
صدرالمتألهین می گوید: آن چه در اعتقاد به حشر بدن‏ها از روز قیامت لازم است، آن است که بدن هایى از قبرها برانگیخته مى‏شوند به طورى که اگر کسى تک تک آن‏ها را ببیند، بگوید: این فلان کس است یا بگوید این بدن فلان است و آن بدن به همان است.6
علامه تهرانى(ره) مى‏نویسد: جمهور(همه) اهل اسلام و تمام فقهاء و اصحاب حدیث قائل شده‏اند که معاد فقط جسمانى است. بنابراین، روح در نزد آنان عبارت است از جسمى که در بن سارى و جارى است همانند آب در گل و روغن در زیتون.
جمهور فلاسفه و پیروان مشایین، قائل شده‏اند که معاد فقط روحانى است؛ یعنى فقط عقلى است، چون بدن و جسم به واسطه انعدام، صورت و عوارض و متعلقاتش منعدم مى‏شود و اعاده معدوم امرى محال است، امّا نفس چون مجرّد است باقى مى‏ماند .
جهنم
بسیارى از اکابر حکما و مشایخ عرفا و جمعى از متکلمین مانند حجة الاسلام غزالى و کعبى و حلیمى و راغب اصفهانى و بسیارى از اصحاب امامیه ماند شیخ مفید و شیخ طوسى و سید مرتضى و علاّمه حلّى و خواجه نصیر الدین طوسى قائل به هر دو قسم از معاد شده اند و محقق سبزوارى هم همین قول را متین و استوار مى‏داند، چون انسان عبارت است از نفس و بدن، به تعبیر دیگر، از عقل و نفس ترکیب یافته است، بنابراین، براى بدن کمالى است و براى نفس هم کمالى. و هم چنین اکثر نصارى و تناسخیه نیز به همین قول معتقدند فقط فرق در این است که محققین از مسلمین و پیروان آنان معتقدند، که ارواح حادث اند و به بدن عود مى‏کند، ولى تناسخیه معتقدند که ارواح قدیم اند و هر کدام به جسم خاص حلول مى‏نمایند.
در گفتار کسانى که معتقد به معاد روحانى و جسمانى هستند، نیز اختلاف است که آیا آن چه از بدن در آخرت بازگشت دارد، عین این بدن است؛ یا مثل آن است؟
ایشان مى‏فرماید: بر افراد صاحب بصیرت پوشیده نیست که نشئه دوم که نشئه آخر است، شرایط دیگرى دارد. بدنى ثابت و لا یتغیر و مناسب با ابدیت است.
آیات وارد در قران کریم هم دلالت بر این دارند که روح به بدنى مثل این بدن تعلق مى‏گیرد و محشور مى‏شود. از جمله: «عَلَى أَن نُّبَدِّلَ أَمْثَالَكُمْ وَنُنشِئَكُمْ فِی مَا لَا تَعْلَمُونَ7 ما در میان شما مرگ را مقدّر کردیم تا آن که مثل‏هاى شما را تبدیل کنیم و شما را در آن چیزهایى که نمى‏دانید ایجاد نماییم».
آیه دیگر: ما ایشان را آفریدیم و بنیان وجودى و کیان آن‏ها استوار نمودیم و زمانى که بخواهیم مثل‏هاى آنان را تبدیل مى‏نماییم».8
مراد از امثال در این آیات همان بدن است و به معناى احوال و اطوار است، یعنى ما بدن‏هاى آنان را به احوالات و اطوار مختلف در مى‏آوریم. البته با اطوار عالیه محشور مى‏شود و نه با آن مادّیت و کثافت که در دنیا بود و محتاج به دفع فضولات بود و قابلیت بقا نداشت.9
بنابراین انسان در بهشت و جهنم با جسم و روحش خواهد بود، امّا جسمانیتى که با قوانین آن سازگار باشد و از نعمت‏هاى آن جا استفاده خواهد کرد.
و نیازهاى انسان در بهشت هم برآورده مى‏شود، «یُطَافُ عَلَیْهِم بِصِحَافٍ مِّن ذَهَبٍ وَ أَكْوَابٍ و َفِیهَا مَا تَشْتَهِیهِ الْأَنفُسُ وَتَلَذُّ الْأَعْیُنُ وَ أَنتُمْ فِیهَا خَالِدُونَ».10 در بهشت، شخصى بهشتى هر چه را اراده کند نزدش حاضر مى‏شود.
درباره سنّ اهل قیامت، از روایات معصومان «علیهم السلام» برمی آید که اهل بهشت همه جوان و زیبایند و در آنجا پیری و فرسودگی راه ندارد.
از این رو، حضرت رسول اکرم«صلی الله علیه وآله وسلم» فرمودند: «اهل الجنّة جُردٌ مُردٌ کحلٌ لاَیَفْنی شبابهم ولا تُبلی ثیابهم؛11 اهل بهشت بدن‏هایشان (تمیز) خالی از مو، صورت‏هایشان به شکل جوان که هنوز (مو) نروئیده و زیبا چشم مانند کسی که سرمه به چشم کشیده، مژه‏ها و حدقه چشم بسیار مشکی و سیاه است و سفیدی چشم بسیار سفید. نه جوانی آنها فنا می پذیرد و نه لباسشان می پوسد.»

روغن زیتون را فراموش نکنید

برای شروع این ماساژ پیش از هر چیز لازم است صورت خود را از هرگونه مواد آرایشی و بهداشتی پاک کنید و سپس صورت‌تان را شسته و آن را با حوله‌ای نرم خوب خشک کنید. سپس مقداری روغن زیتون یا بادام آماده کرده و در اتاقی مناسب و آرام آماده ارائه ماساژ به عضلات صورت‌تان شوید. در این مرحله لازم است یک صندلی و میز را کنار هم قرار دهید و ظرف روغن را روی میز و در دسترس خود بگذارید تا بتوانید هنگام نیاز سرانگشتان خود را به روغن آغشته کنید.

از پیشانی شروع کنید

بهترین حالت برای ارائه این ماساژ آن است که مقابل‌تان آینه‌ای قرار داده و مستقیم در آینه به چشمان خود نگاه کنید. سپس سرانگشتان خود را به روغن آغشته کرده و آن‌ها را از خط عمودی که وسط ۲ ابرو روی پیشانی قرار دارد، قرار دهید و به آرامی سرانگشتان هر ۲ دست را به سمت بیرون پیشانی و شقیقه‌ها هدایت کنید. این کار را باید به آرامی انجام دهید و هر بار که آن را تکرار می‌کنید اندکی بر فشار سرانگشتان‌تان بیفزاید. این ماساژ موجب تقویت عضلات و پوست ناحیه پیشانی شده و برای افرادی که هنگام صحبت کردن زیاد از عضلات پیشانی خود استفاده می‌کنند و روی پیشانی‌شان چین‌های افقی و عمودی زیاد است، بسیار مناسب است. این بخش را ۲ تا ۳ دقیقه ماساژ دهید.

چین ابرو را مهار کنید

حتما برای‌تان پیش آمده در گفت‌وگو با یکی از دوستان یا آشنایان متوجه شوید که او یکی از ابروهایش را بالا می‌اندازد. این کار موجب می‌شود تا به مرور زمان چین عمیقی بالای ابروی او دیده شود. این ماساژ برای پیشگیری از بروز چین ابرو در افرادی که عادت دارند ابروی خود را بالا بیندازند بسیار مفید است. این گروه کافی است با سرانگشتان دست خود ابروها را ماساژ دهند به‌گونه‌ای که انگشت وسط آن‌ها که بلندترین انگشت محسوب می‌شود روی ابروها حرکت کرده و مابقی عضلات بالا و پایین ابرو را لمس کنند. به این ترتیب وقتی به پایان ابرو نزدیک می‌شوید با چرخشی به سمت پایین روی شقیقه‌ها را نیز لمس کرده و این کار را چند بار تکرار کنید. تکرار این ماساژ درست در جهت خواب ابرو از داخل به سمت شقیقه‌ها و در مدت زمانی ۳ تا ۵ دقیقه‌ای بسیار مناسب است.

پشت لب‌ ها را ماساژ دهید

یکی دیگر از مناطقی که ممکن است بعد از ۴۵ سالگی با چین و چروک‌هایی همراه شود فاصله میان لب بالایی و بینی است. این منطقه نیز از جمله مناطقی است که ممکن است در سنین کهنسالی مملو از چروک‌های عمیق و عمودی شود. برای پیشگیری از بروز چین‌های عمیق در این ناحیه بهترین روش استفاده از ماساژ فشار در این ناحیه است. برای شروع سرانگشت هر ۲ انگشت سبابه را روی گودی بالای لب قرار داده و آن را به‌مدت ۳۰ ثانیه به‌صورت ملایم فشار دهید. سپس سرانگشتان هر ۲ دست را به آرامی به سمت گوشه‌های لب بکشید و آن را تا نزدیکی لاله گوشتان امتداد دهید. پیش از هر چیز فراموش نکنید که سرانگشتان‌تان را با مقدار اندکی روغن آغشته کنید.

از افتادگی عضلات لب پیشگیری کنید

افتادگی عضلات لب نیز یکی دیگر از مشکلاتی است که اغلب خانم‌ها در سنین بالای ۴۰ سالگی با آن روبه‌رو می‌شوند. این مسئله در برخی افراد به‌صورت سطحی و در برخی دیگر به‌دلیل ‌مراقبت نکردن به‌صورت خطوط عمیق مایل به پایین دیده می‌شود. برای پیشگیری از بروز این افتادگی و خطوط زیر لب و در اطراف چانه بهترین روش استفاده از ماساژ عضلات این ناحیه است. برای ماساژ کافی است با سرانگشت هر ۲انگشت سبابه نقطه گودی را که روی چانه قرار دارد به‌مدت ۳۰ ثانیه فشار دهید و پس از آن با فشار اندکی هر ۲انگشت سبابه را به سمت گوشه‌های خارجی لب پایینی هدایت کرده و عضلات این ناحیه را تقویت کنید.

تقویت عضلات گونه با کف دست

برای تقویت عضلات گونه نیز راه‌حل‌های متعددی وجود دارد که یکی از آن‌ها ارائه ماساژ به عضلات این ناحیه است. برای شروع ماساژ ابتدا کف هر ۲ دست را به مقدار اندکی روغن آغشته کرده و سپس آن‌ها را روی دو طرف صورت‌تان قرار دهید به‌گونه‌ای که کف هر ۲ دست‌تان روی عضلات گونه قرار بگیرد. سپس کف دست‌ها از پایین گونه به سمت بالا حرکت دهید. تنها مراقب باشید که هنگام پایین آوردن کف هر ۲ دست آن‌ها را از روی صورت‌تان بردارید و دوباره روی گونه‌ها قرار داده و عضلات را به سمت بالا هدایت کنید. با تکرار این ماساژ به‌مدت ۳ تا ۵ دقیقه می‌توانید عضلات گونه خود را تقویت کنید تا فرم و ظاهر بهتری داشته باشند.

این نقطه را ۳ دقیقه فشار دهید

روی هر ۲ گونه نقطه‌ای وجود دارد که ماساژ دادن آن موجب افزایش میزان نشاط و شادابی پوست بدن می‌شود. این نقطه از جمله نقاطی است که در طب سنتی چین، طب سوزنی و طب فشاری نیز از آن برای افزایش میزان نشاط و شادابی پوست استفاده می‌شود. این نقطه درست روی گونه‌ها و به موازات لاله گوش افراد به‌صورت قرینه وجود دارد. برای ماساژ این ۲‌نقطه کافی است از ۲ انگشت سبابه ‌خود کمک گرفته و این نقطه را برای ۳ دقیقه فشاردهید. فشار دست‌تان نباید به حدی باشد که در گونه خود درد یا تغییر رنگ احساس کنید.

نکته

امروزه استفاده از متدها و تکنیک‌های ماساژ درمانی برای حفظ جوانی و شادابی پوست در کشورهای مختلف و توسط متخصصان و کارشناسان پوست و مو اثبات شده است. این شیوه شاید کم‌خطرترین و کم‌هزینه‌ترین روش برای حفظ جوانی و نشاط در خانم‌های جوان محسوب ‌شود که امروزه در میان خانم‌های میانسال نیز طرفداران زیادی پیدا کرده است، زیرا اجرای آن دردسرهای دیگر تکنیک‌ها و شیوه‌های مبارزه و مقابله با چین و چروک پوست را ندارد، عوارض داروهای شیمیایی و انواع کرم‌ها و لوسیون‌ها را به افراد تحمیل نمی‌کند و از طرفی خرج چندانی ندارد زیرا فرد می‌تواند با یادگیری برخی از ساده‌ترین اصول ماساژدرمانی به اعضای خانواده خود ماساژ ارائه دهد و این ماساژ را نیز از یکی از اعضای خانواده خود دریافت کند. این تکنیک‌ها به راحتی می‌تواند شما را از شر چین و چروک‌های سطحی و حتی برخی از چین و چروک‌های عمیقی که گذر عمر به شما تحمیل می‌کند رهایی بخشد. این تکنیک‌ها را ۲ تا ۳ بار در هفته تکرار کرده و در اجرای آن‌ها مداومت داشته باشید.

برنامه ریزی صحیح یعنی استفاده از لحظه لحظه ی زندگی. هیچ هدفی ، هر چند به ظاهر بزرگ و دست نیافتنی وجود ندارد که با برنامه ریزی صحیح قابل حصول نباشد.مهم ترین اصول برنامه ریزی عبارت اند از :

1- داشتن هدف: هدف زیربنای هرعملی است و شما از انجام هرکاری حتما هدفی دارید . لذا برای مطالعه نیز باید هدف مشخصی داشته باشید.  اگر بدون هدف درس بخوانید موفقیت چندانی کسب نخواهید کرد.

2 - اراده : عزم و اراده ی قوی داشته باشید و با تلاش و مطالعه به روش صحیح، راههای خوشبختی را به سوی خود بگشایید.
3 -  سعی کنید در برنامه ریزی  به حد کافی انعطاف پذیر باشد . یعنی در آن یکسری ساعات آزاد باشد که به دروس اختصاص داده نشود تا در صورت پیشامد های غیرمنتظره بتوان به جبران ساعات از دست رفته پرداخت و عقب ماندگی های بوجودآمده را در آن ساعات جبران کرد.
4 - برنامه ریزی باید فردی و بر اساس خصوصیت های ویژه و نقاط قوت و ضعف هرفرد باشد . در عین حال باید توجه داشت ، عمل برنامه ریزی انفرادی هنگامی که فرد با دوستانی همراه شود که عادات تحصیلی یکسان دارند یا هدف مشترکی را تعقیب می کنند ساده تر است !
5 - در برنامه ریزی ، دروسی که پشت سر هم قرار میگیرند، از نظر موضوع باید تفاوت بیشتری داشته باشند و دروس مشابه پشت سر هم خوانده نشود و هرگز دو درس دشوار یا دو درس حفظی را پشت سر هم قرار ندهید ، بلکه بین دو درس مفهومی یک درس حفظ کردنی قرار دهید ، مثلا ساعت 3 تا 4 ریاضی بخوانید و برای ساعت دیگر درس دینی را قرار دهید.

6- اگر در درسی ضعف داریم یا برای ما دشوارتر است باید ساعات بیش تری را به آن درس اختصاص دهیم و بعضی دروس نیز زمان کم تری را می طلبد.

7–اگر به مطالعه عادت ندارید و تازه برنامه ریزی را شروع کرده اید برای خود روزانه 2 الی 3 ساعت درس و مطالعه برنامه ریزی کنید و به تدریج این زمان را افزایش دهید .

8- ابتدا اولویّت را به دروس همان روز بدهید ، مثلا اگر شنبه دروس فارسی دینی و زبان دارید بهتر است مرور مطالب درسی و تکالیف دروس همان روز را در اولویّت قرار دهید ، این کار برای یادگیری دروس بسیار سازگار است و آن چه در کلاس یاد گرفته اید را می توانید قبل از آن که به فراموشی سپرده شوند به یاد آورید و با کمک جزوه و کتاب آنها را به یاد بسپارید.

9- حتما بین مطالعه دو درس یک استراحت 10-15 دقیقه ای داشته باشید و برای مطالعه یک درس بین 45-60 دقیقه وقت بگذارید.

10- سعی کنید دروسی را که نیاز به تمرکز بیشتری دارند در بهترین ساعات روزانه (ساعات انرژیک) و دروسی را که آسان تر هستند و یا به آن ها علاقه بیشتری دارید را در سایر زمان ها مطالعه کنید.

11- "بلافاصله بعد خوردن غذا مطالعه نکنید". چون با پر شدن معده دستگاه گردش خون ، خون را به معده می فرستد و خون کمتری به مغز میرسد و احساس خواب آلودگی به شخص دست میدهد.

12- "اضطراب و دلهره گامهای اولیه شکست می باشند" . پس هیچ گاه درهنگام مطالعه اضطراب و شک و تردید را به خود راه ندهید و با اعتماد کامل به اینکه حتما در کنکور یا امتحانات قبول می شوید درس بخوانید . "هر چه اعتماد به نفس بیشتری داشته باشید ضریب موفقیت شما بالاتر است".

13- "شرط اساسی یادگیری، علاقه است"، لذا سعی کنید با روحیه خوب و مشتاق درس بخوانید، نه با بیزاری و از روی اجبار.

14- در پایان هفته یک بار برنامه را مرور کنید و میزان پیشرفت خود را ارزیابی و ثبت کنید و ببینید چه موانعی در کار وجود دارد ، خلاصه اینکه سعی کنید آن چه را که باعث دل زدگی و عدم رضایت شما شده است  شناسایی کنید و آن ها را کنترول کنید.